Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիր……………… ՆՈՐ ԴՊՐՈՑ……………………………….. Բլոգը վարում եմ մայրիկիս հետ,մայրիկիս օգնությամբ

Իմ մասին

Ես Արան եմ: Ես 10 տարեկան եմ:Սովորում եմ  Արևելյան դպրոցի 5-1 դասարանում: Ես սիրում եմ նկարել և աշխատել համակարգչով:Շատ եմ սիրում կենդանիների :Սիրում եմ նաև ճամփորդել:

17425026_849730221846061_3434634232618330401_n

Реклама

Մայրության և գեղեցկության տոն

Ոչ պակաս գեղեցիկ ու սիրելի է գեղեցկության ու մայրության տոնը, որը նշվում է ապրիլի 7-ին: Ըստ Ավետարանների, այս օրը Գաբրիել հրեշտակապետը ավետել է Մարիամին Աստծո որդու ծննդի մասին: Իսկ Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ Կաթողիկոսն այդ օրը հռչակել է որպես մայրերի և մայրության բերկրանքին սպասող կանանց օրհնության օր ու բոլոր եկեղեցիներում ապրիլի 7-ին մատուցվում է Սբ. Պատարագ: Տոնի խորհրդի համաձայն ինչպես Աստվածածինն է ավելի մոտ դարձել Աստծուն, այդպես էլ բոլոր կանայք իրենց հղիությամբ մոտենում են Արարչին` նմանվելով Նրան` իբրև նոր կյանք պարգևող էակներ: Այս օրը նշանավորվում է շնորհավորանքներով ու փոքրիկ նվերներով հայ մայրերին՝ ի նշան խորին շնորհակալության:

Մարիամ Աստվածածնի Ավետման տոն

Մարիամ Աստվածածնի Ավետման տոն

Չնայած որ առաջին 3 տոները շարժական են, հնարավոր է նախօրոք իմանալ, թե երբ է Հայ Առաքելական եկեղեցին նշում դրանք, ինչն էլ հնարավորություն կտա համատեղել հաճելին օգտակարի հետ: Ինչպե՞ս: Կարող եք մասնակցել տուրերի Հայաստանում, լինել մարզերում, մասնակցել տոնակատարություններին միջնադարյան եկեղեցիներից մեկում, այնուհետև մասնակից դառնալ ժողովրդական ծեսերին, ինչն էլ հնարավորություն կտա զգալ մշակութային միջավայրը:

 

Համբարձման տոն

 

Ապրիլի 30-ից մինչև հունիսի 3-ն ընկած ժամանակահատվածում՝ Զատկից ուղիղ քառասուն օր հետո, հինգշաբթի օրը նշվում է Համբարձման տոնը: Հարությունից հետո Քրիստոսը 40 օր մնում է երկրի վրա, ուսուցանում իր աշակերտներին, իսկ 40-րդ օրը օրհնում ու պատգամներ է տալիս իր առաքյալներին ու համբարձվում երկինք: Սակայն դեռևս նախաքրիստոնեական Հայաստանի ժողովրդական կենցաղում կարևոր դեր էր խաղում գարնանային այս վերջին տոնը՝ Համբարձումը, որը համապատասխանեցվեց քրիստոնեկան տոնի հետ: Համբարձման օրը ժողովուրդը կոչում է նաև Վիճակ կամ Ջան գյուլում: Տոնը Հայաստանի տարբեր շրջաններում յուրովի է նշվել:

Համբարձման տոն

Համբարձման տոն

Համբարձման նախընթաց օրը (չորեքշաբթի) աղջիկները դաշտերից հավաքել են 7 գույնի ծաղիկ և փնջեր կապել: Ապա 7 աղբյուրի ջրից լցրած կժի մեջ յուրաքանչյուրը որևէ իր է գցել: Համբարձման տոնին շրջանաձև նստել են  կժի ու ծաղկեփնջերի շուրջը, և սկսվել է վիճակը (վիճակահանությունը): Երգել են մի-մի տուն ժողովրդական երգ: Ամեն մի տունը երգելուց հետո մի փոքրիկ աղջիկ կժից հանել է մի իր: Այդ իրի տիրոջ բախտը որոշվել է երգի կամ արտասանված քառյակի բովանդակությամբ: Մինչ օրս էլ որոշ շրջաններում դեռևս պահպանվել է այս գեղեցիկ ավանդույթը:

Համբարձման տոն

Համբարձման տոն

 

Սուրբ Հարության կամ Զատկի տոն

 

Ծաղկազարդին հաջորդում է Ավագ շաբաթը, որն էլ ավարտվում է Հայ առաքելական եկեղեցու 5 տաղավար տոներից մեկով՝ Սուրբ Հարության կամ Զատկի տոնով: Զատիկը շարժական տոն է, այսինքն յուրաքանչյուր տարի նրա նշման օրը փոխվում է։ Հայ առաքելական եկեղեցին այն նշում է մարտի 22-ից հետո մինչև ապրիլի 26-ը ընկած ժամանակահատվածում։ Զատիկը Հիսուս Քրիստոսի հրաշափառ Հարության տոնն է, որն էլ դարձավ քրիստոնեական հավատի հիմքը: Քրիստոսն է հավիտենական այն զոհը, որի միջոցով մարդն ստանում է մեղքերի թողություն, ապա՝ կյանք և հարություն։  Զատկի հետ առնչվող գլխավոր արարողությունները սկսվում են Ավագ շաբաթվա շաբաթ օրը և ավարտվում երկուշաբթի։ Շաբաթ երեկոյան մատուցվում է Քրիստոսի հարության ճրագալույցի պատարագ, որով վերջանում է Զատկին նախորդած յոթ շաբաթ տևած Մեծ Պասի շրջանը։ Պատարագի ավարտին հավատացյալները միմյանց ողջունում են Քրիստոս հարյավ ի մեռելոց ավետիսով և ստանում Օրհնյալ է հարությունը Քրիստոսի պատասխանը։ Կիրակի օրը ևս տեղի է ունենում ժամերգություն ու մատուցվում սուրբ Պատարագ։

Ճրագալույցի պատարագ

Ճրագալույցի պատարագ

Եկեղեցական արարողություններից զատ տոնը շարունակվում է ընտանիքներում: Ոչ վաղ անցյալում տարածված էին համայնքային միջոցառումները, երգերը, պարերը, խաղերը, իսկ Զատկական տոնի պատրաստությունները սկսվում էին ավելի վաղ: Զատկի գիշերը եփում էին մատաղը, որն ուղեկցվում էր երգերով ու խաղերով: Հիմա ավելի շատ պահպանվել է ընտանեկան մթնոլորտում նշելու ավանդույթը: Քրիստոնեական բոլոր ընտանիքներում մատուցում են չամիչով ու բրնձով փլավ, կանաչեղեն, կարմիր ներկած ձու ու կարմիր գինի: Կարմիր ներկած ձվերով էլ հավկթախաղ է տեղի ունենում: Կարմիր գույնը խորհրդանշում է Հիսուսի կենդանարար արյունը, որ թափվեց մարդկության փրկության համար:

Զատկի տոն
Զատկի տոն

 

ՄԱԹԵՄԱՏԻԿԱ, ՏՆԱՅԻՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔ

 

 

 

 

6
ա) 30 րոպե
բ) 20 րոպե
գ) 15 րոպե
դ) 12 րոպե
ե) 5 րոպե
զ) 2 րոպե

ՔԱՄԻ, ՔԱՄՈՒ ՏԵՍԱԿՆԵՐԸ

Քամու առաջացումը: Ինչպես հայտնի է՝ Երկրի մակերևույթի վրա ջերմության անհավասարաչափ բաշխման պատճառով առաջացել են մթնո­լորտային բարձր և ցածր ճնշման վայրեր: Մթնոլորտային բարձր ճնշման վայրից օդի զանգվածր տեղափոխվում է ցածր ճնշման վայր, ևառաջա­նում է քամի:

Քամու ուժգնությունր կախված է ճնշումների տարբերությունից, իսկ ճնշումների տարբերությունը՝ ջերմաստիճանների տարբերությունից, այս­ինքն՝ ինչքան մեծ է վերջինս, այնքան ուժեղ է քամին:

Քամու տեսակները: Տարբերում են քամու հետեյալ տեսակ ները՝ բրիզներ, լեռնահովտային քամիներ, մուսսոններ, պասսատներ:

Բրիզները մեղմ քամիներ են, դիտվում են ծովերի, լճերի, մեծ գետերի ու ջրամբարների ափերին: Դրանք առաջանում են հետեյալ կերպ: Ցերեկր ցամաքն ավելի արագ է տաքանում, քան նույն տարածքում գտնվող ջրավազանի ջուրր (լիճ, գետ): Ցամաքի վրա առաջանում է մթնո­լորտի ցածր ճնշում, իսկ ջուրր դեռ սառն է, դրա վրա գտնվող օդր չի հասց­րել տաքանալ, ուստի ճնշումր բարձր է:

Նման պայմաններում ջրի վրայի ավելի սառն ու ծանր օդր տեղայ փոխվում է դեպի ցամաք՝ ձևավորելով ցերեկային կամ ծովային բրիզը:

Երեկոյան ցամաքի մակերեսն սկսում է արագ սառել, գիշերը դրա վրայի օդը խտանում է և ծանրանում: Իսկ ջրային ավազանը դեռևս տաք է: Բնականաբար, դրա վրա օդը նույնպես տաք է, թեթե, իսկ ճնշումը՝ ցածր: Այս դեպքում քամին կփչի ցամաքից դեպի ջրային ավազան՝ ձևավորելով գիշերային կամ ցամաքային բրիզը (նկ. 6.8):

Լեռնահովտային քամիները առաջանում են լեռների ու հովիտների միջև, որտեղից էլ ծագել է անունը: Այս քամիները նույնպես օրվա ընթաց­քում երկու անգամ փոխում են ուղղությունը՝ ցերեկը փչում են հովիտներից դեպի լեռները, իսկ գիշերը՝ լեռներից դեպի հովիտները:

Լեռնահովտային քամիներն առավել շատ դիտվում են տարվա տաք սեզոնում՝ երեկոյան ժամերին մեղմացնելով հովիտների տոթը: Դա շատ բնորոշ է Արարատյան գոգավորությանը, մասնավորապես՝ Երևան քաղաքին:

Մուսսոններ: Ի տարբե­րություն բրիզների և լեռնահով­տային քամիների՝ մուսսոններն ընդգրկում են ընդարձակ տա­րածքներ մայրցամաքների և օվկիանոսների միջև:

Մուսսոնները, նույնպես եր­կու անգամ փոխում են իրենց ուղղությունը, սակայն ոչ թե օր­վա, այլ՝ տարվա տաք և ցուրտ սեզոնների ընթացքում: Մուս­սոն բառն արաբերեն նշանա­կում է հենց տարվա սեզոն:

Տարվա տաք սեզոնին մուսսոններր փչում են ծովից դեպի ցամաք՝ բե­րելով առատ տեղումներ, իսկ ցուրտ սեզոնին՝ ցամաքից դեպի ծով է:

Պասսատներ: Պասսատներն արևադարձային լայնություններից դե­պի հասարակած փչող քամիներն են, որոնք իրենց ուղղությ ունը երբեք չեն փոխում: Պատճառն այն է, որ արևադարձային լայնություննե­րում մթնոլորտային ճնշումն ամբողջ տարվա րնթացքում միշտ բարձր է, իսկ հասարակածային լայնություններում՝ միշտ ցածր:

Ծաղկազարդ

 

Ծաղկազարդը եկեղեցական ու ժողովրդական տոն է, որն ազդարարում է գարնանային բացօթյա տոնախմբությունների սկիզբը: Ծաղկազարդը նշվում է Մեծ պահքի վերջին կիրակի օրը՝ Սուրբ Զատկից մեկ շաբաթ առաջ: Այն նվիրված է Հիսուս Քրիստոսի՝ Երուսաղեմ հաղթական մուտքի հիշատակին: Սակայն տոնի արմատները գալիս են դեռևս հեթանոսական շրջանից, որը խորհրդանշել է գարնան զարթոնքը, հեթանոս դիցերի միջոցով կապվել գարնանային եղանակի ու ծառի պաշտամունքի հետ: Հիսուսի մուտքը Երուսաղեմ նույնպես տեղի է ունեցել գարնան զարթոնքի շրջանում: Այն ընդունվել է մեծ խանդավառությամբ և ժողովուրդը ձիթենու և արմավենու ճյուղերի հետ իրենց զգեստները փռել է ճանապարհի վրա: Այս մասին 4 ավետարաններում էլ հիշատակվում է: Քանի որ այսպիսի համընկնում է տեղի ունեցել, հետագայում հանգամանքների բերումով Ծաղկազարդը միացվել է Քրիստոնեական տոնին ու մտել տոնացույց հենց Ծաղկազարդ անվամբ:

Ծաղկազարդ

Ծաղկազարդ

Ծաղկազարդի նախօրեին բացվում են խորանի վարագույրները, որը կոչվում է Դռնբացեքի արարողություն, իսկ հաջորդ օրը ժամերգությունից հետո մատուցվում է սուրբ Պատարագ: Անցյալում սովորություն էր Ծաղկազարդի օրը եկեղեցում ծառ տեղադրել, մոմերով ու մրգերով զարդարել: Հիմա եկեղեցին օրհնում է ձիթենու կամ ուռենու ոստերը և բաժանում ժողովրդին, իսկ եկեղեցին զարդարվում է համանուն ծառերի ոստերով: Ուռենու ոստերը, որոնք անպտուղ են, խորհրդանշում են հեթանոսներին, որոնք պտղաբերեցին միայն Քրիստոսին ընծայվելուց հետո: Իսկ ձիթենին հնում համարվել է իմաստության, խաղաղության, հաղթանակի և փառքի խորհրդանշան: Ոստերը պահվում են մինչև հաջորդ ծաղկազարդ և դրանց վերագրվում էր բարիքի, առատության, պտղաբերության հմայական զորություն։

Ծաղկազարդ
Ծաղկազարդ

 

ՄԹՆՈԼՈՐՏԱՅԻՆ ՃՆՇՈՒՄ, ԲԱՇԽՈՒՄԸ ԵՐԿՐԱԳՆԴԻ ՎՐԱ

 

Մթնոլորտային ճնշում Երկրի ձգողական ուժի շնորհիվ` մթնոլորտի վերին շերտերր ճնշում են ստորին շերտերի, իսկ վերջիններս՝ նաև Երկրի մակերևույթի վրա: Այսինքն՝ օդն իր կշիռով ազդում է Երկրի մակերևույթի վրա, առաջացնում ճնշում:

Մթնոլորտի կողմից Երկրի մակերևույթի և դրա վրա գտնվող առար­կաների վրա գործադրած ճնշումը կոչվում է մթնոլորտային ճնշում։

Մթնոլորտն ահռելի ուժով ազդում է նաև մարդու վրա, սակայն մարդը դա չի զգում, որովհետև օդի արտաքին ճնշմանը հակազդում է օրգանիզմի ներքին ճնշումը:

Մթնոլորտային ճնշումը չափում են ճնշաչափ (բարոմետր) կոչվող սար­քով, որր լինում է սնդիկային և մետաղային՝ աներոիդ (առանց հեղուկի): Սնդիկայինն օգտագործվում է օդերևութաբանական կայաններում և տեղաշարժման համար հարմար չէ, իսկ մետաղայինը հեշտ և հար­մար է տեղափոխման համար:

Մթնոլորտային ճնշումն առաջին անգամ սնդիկային ճնշաչափով չա­փել է Տորիչելլին 1649 թ.: Սնդիկային ճնշաչափը բաղկացած է 1 մ երկա­րությամբ, մի ծայրը փակ ապակե խողովակից, որի վրա կան միլիմետրային բաժանումներ (1000 մմ), և լցված է սնդիկով: Բաց ծայրով այդ խողովակը շրջված է սնդիկով լցված թասի մեջ ։

Այդ դիրքում խողովակում սնդիկի սյան բարձրությունը՝ արտահայտված միլիմետրերով, կլինի տվյալ վայրի մթնոլորտային ճնշումը:

Այն ճնշումը, որը դիտվում է օվկիանոսի մակարդակին, 00C ջերմաս­տիճանում և հավասար է սնդիկի 760 մմ սյան գործադրած ճնշմանը, կոչ­վում է նորմալ մթնոլորտային ճնշում:

Եթե ցուցմունքը 760 մմ ֊ից ավելի է, ապա ճնշումը բարձր է, իսկ եթե պակաս է՝ ցածր:

Չափումները ցույց են տալիս, որ մթնոլորտային ճնշումն ըստ բարձրության ենթարկվում է փոփոխության: Ըստ բարձրության՝ օդը նոսրանում է, իսկ ճնշումը՝ ընկնում: Դա է պատճառը, որ լեռների վրա ճնշումն ավելի փոքր է, քան հարթավայրերում:

Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ ներքնոլորտի ստորին շեր­տում յուրաքանչյուր 1000 մ բարձրանալիս ճնշաչափի ցուցմունքը նվա­զում է մոտ 100 մմ-ով:

Օրինակ’ եթե լեռան բացարձակ բարձրությունը 4000 մ է, ապա գագա­թին մթնոլորտային ճնշումը կլինի 360 մմ (760 մմ — 4 ■ 100 մմ = 360 մմ):

Մթնոլորտային ճնշումր փոփոխվում է նաև՝ օդի ջերմաստիճանից կախված: Ջերմաստիճանի աճի դեպքում օդն րնդարձակվում է, դառնում է ավելի նոսր, ուստի ճնշումր նվազում է:

Հետևաբար՝ որքան օդի ջերմաստիճանր բարձր է, այնքան ճնշումր ցածր է, և հակառակր:

Մթնոլորտային ճնշման բաշխումը երկրագնդի վրա: Մթնոլորտային ճնշումր Երկրի մակերևույթի վրա տեղաբաշխված է խիստ անհավասա­րաչափ: Պատճառն այն է, որ երկրագնդի վրա կան տարբեր բարձրությամբ և տարբեր ջերմաստիճաններ ունեցող վայրեր:

Քարտեզի վրա հավասար մթնոլորտային ճնշումներր պատկերում են հատուկ տարված գծերով, որոնք կոչվում են իզոբարեր ((հունարեն, իզոս՝ հավասար, բարոս՝ ծանրություն, ճնշում բառերից):

Երկրագնդի վրա մթնոլորտային ցածր ճնշման մարզն անվանում են ցիկլոն, իսկ մթնոլորտային բարձր ճնշման մարզը՝ անտիցիկլոն:

Ցիկլոններր երկրագնդի վրա հիմնականում ձևավորվում են հասարա­կածային և բարեխառն լայնությունների տաք ու խոնավ վայրերում:

Անտիցիկլոնները ձևավորվում են հիմնականում չորային շրջաննե­րում, ինչպես շոգ, այնպես էլ՝ ցուրտ կլիմայական պայմաններում: